مصطفى النوراني الاردبيلي

70

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

ربوب . « 2 » رب به ضم اول و تشديد باى موحده در عرف عام ميان رب و شربت تفاوتى نيست ليكن نزد اطباء مراد از آب ميوه‌ها يا نبات است كه پخته و به قوام آورند و بعضى مىگويند كه آب مذكور بعد از طبخ به يك چهارم تقليل پيدا مىكند . ربّ اكثر ادويه در نام آنها مسطور است . « 1 » ربّ ( اكستراكت ) در طب روز به دو صورت مىباشد يك نوع به شكل گرد است كه ماده دارو يا گياه را ساييده و صاف كرده گردى كه حاصل مىشود داراى اثر مضاعف مىباشد ، نوع دوم اكستراكت كه به صورت رب معمولى است ماده‌اى را آنقدر مىجوشانند كه اين محلول غليظ شود و اكثر گياهان مانند بلادون و شيرين بيان و رواند و جنطيانا را به همين صورت اكستراكت مىكنند . درست كردن اكستراكت با آب مىباشد كه با تنطور فرق دارد و بسيارى از اطباء كه رغبتى به استعمال تنطور ( محلول الكلى ) نيستند يا در آن اشكال شرعى مىدانند به جاى تنطور ، اكستراكت استعمال مىكنند . رب حماضش اسهال صفراوى و قى را سود دارد و شهوت بجنباند و به رب حماض ليمو نزديك مىباشد . « 2 » ربّ حصرم سرد و خشك است ، صفرا بشكند ، تشنگى بنشاند و قى ببرد و طبيعت ببندد و درد كليه و مثانه را نيك مىباشد . « 3 » ربّ تفاح ساده ترش و شيرين اصل صفرا ببرد و طبيعت ببندد و قى صفراوى باز مىكند . « 4 » ربّ نارنج كه در اثر جوشاندن و غليظ كردن آب نارنج به دست مىآيد . رب نارنج يك مرهم ضد زخم ، ضد انگل و ضد ميكرب مىباشد و در گذشته كچلى را با آن

--> ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 1634 . ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 50 . ( 2 ) - الابنيه عن حقايق الادويه ، ص 10 . ( 3 ) - همان ، ص 226 . ( 4 ) - همان ، ص 76 .